{"id":4340,"date":"2025-11-04T08:31:45","date_gmt":"2025-11-04T08:31:45","guid":{"rendered":"https:\/\/nelidemi.al\/?p=4340"},"modified":"2025-11-04T08:31:46","modified_gmt":"2025-11-04T08:31:46","slug":"arsyeja-humbet-busullen-shkenca-narcisizmi-dhe-tundimi-i-konspiracionit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nelidemi.al\/?p=4340","title":{"rendered":"Arsyeja humbet busull\u00ebn: shkenca, narcisizmi dhe tundimi i konspiracionit"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kam shkruar edhe para ca jav\u00ebsh (6 Tetor 2025) af\u00ebrsisht mbi k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Por vendosa t\u00eb fokusohem akoma m\u00eb shum\u00eb n\u00eb nj\u00eb fenomen bashk\u00ebshoq\u00ebrues n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shqet\u00ebsuese i koh\u00ebve q\u00eb po jetojm\u00eb. KONSPIRACIONI. Vendosa t\u00eb shkruaj p\u00ebrs\u00ebri pasi d\u00ebgjova nj\u00eb intervist\u00eb me nj\u00eb koleg timin, brilant n\u00eb specialitetin e tij por \u2026..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jetojm\u00eb n\u00eb epok\u00ebn e dyshimit. Jetojm\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb ku informacioni \u00ebsht\u00eb i pakufizuar, por besimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb kriz\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb bote m\u00eb t\u00eb ndri\u00e7uar nga dija, kemi nj\u00eb univers t\u00eb tejmbushur me z\u00ebra, ku \u00e7do e v\u00ebrtet\u00eb ka nj\u00eb kund\u00ebr-t\u00eb-v\u00ebrtet\u00eb, dhe \u00e7do fakt nj\u00eb kund\u00ebr-fakt. Kjo \u00ebsht\u00eb epoka ku shkenca nuk mohohet m\u00eb nga injoranca, por shpesh nga ata q\u00eb pretendojn\u00eb se po e mbrojn\u00eb at\u00eb nga vetja.<br>N\u00eb k\u00ebt\u00eb mjegull \u201ct\u00eb v\u00ebrtetash\u201d, figura e \u201cnjeriut q\u00eb e di t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn e fshehur\u201d fiton nj\u00eb magnetiz\u00ebm t\u00eb ri. Komploti b\u00ebhet struktura mitike p\u00ebrmes s\u00eb cil\u00ebs njeriu modern p\u00ebrpiqet t\u00eb rimarr\u00eb ndjenj\u00ebn e kuptimit n\u00eb nj\u00eb univers t\u00eb shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shkenca ka lindur si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb v\u00ebndosur rregull n\u00eb kaos. Por kur vet\u00eb ajo p\u00ebrballet me pasiguri si psh. gjat\u00eb pandemis\u00eb, krizave mjedisore apo kap\u00ebrcimeve gjigande teknologjike, njer\u00ebzit e shkenc\u00ebs p\u00ebrballen me nj\u00eb lloj pasigurie ekzistenciale: \u00e7far\u00eb ndodh kur mjeti q\u00eb e b\u00ebn t\u00eb ndihet i fuqish\u00ebm nuk ofron m\u00eb siguri?<br>N\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb p\u00ebrul\u00ebsie epistemike, fillon dhe lind nj\u00eb reagim i kund\u00ebrt: k\u00ebrkimi p\u00ebr \u201crendin e fsheht\u00eb\u201d q\u00eb ndodhet pas gjith\u00eb kontradiktave. K\u00ebshtu lind rr\u00ebshqitja e rrezikshme nga mendimi kritik n\u00eb mendimin komplotist, nj\u00eb transformim i paduksh\u00ebm, q\u00eb nuk ndodh nga mungesa e inteligjenc\u00ebs, por nga nevoja p\u00ebr ta ruajtur kontrollin mbi kuptimin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skepticizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej virtyteve themelore t\u00eb mendimit shkencor. Por n\u00eb momentin kur dyshimi nuk sh\u00ebrben m\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar dijen, por p\u00ebr t\u00eb minuar vet\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, ai kthehet n\u00eb nj\u00eb form\u00eb paranoje.<br>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, \u201cpyetja\u201d, q\u00eb \u00ebsht\u00eb ushqimi tradicional i p\u00ebrparimit t\u00eb shkenc\u00ebs, nuk k\u00ebrkon m\u00eb p\u00ebrgjigje por konfirmim t\u00eb frik\u00ebs. Dhe frika m\u00eb e madhe nuk \u00ebsht\u00eb se bota \u00ebsht\u00eb e pakuptueshme, por se dikush tjet\u00ebr po e kontrollon n\u00eb fsheht\u00ebsi. K\u00ebshtu lind konspiracioni: nj\u00eb mit modern q\u00eb z\u00ebvend\u00ebson Zotin me \u201csistemin\u201d, dhe m\u00ebkatin me \u201cmanipulimin global\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00ebvizjet populiste, forumet digjitale dhe rrjetet sociale kan\u00eb krijuar bashk\u00ebsi emocionale t\u00eb bazuara n\u00eb dyshim dhe kund\u00ebrshti. P\u00ebr fat t\u00eb keq, sipas mendimit tim, kemi arritur n\u00eb nj\u00eb stad ku k\u00ebrkohet besim n\u00eb vend t\u00eb argumentit dhe p\u00ebrkat\u00ebsi n\u00eb vend t\u00eb provave.<br>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, konspiracioni nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb devijim individual, por po kthehet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb nj\u00eb form\u00eb t\u00eb re t\u00eb identitetit kolektiv. Ai u ofron njer\u00ebzve di\u00e7ka q\u00eb bota moderne ua ka rr\u00ebmbyer: nj\u00eb ndjenj\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsie, nj\u00eb armik t\u00eb qart\u00eb dhe nj\u00eb kauz\u00eb q\u00eb i ngre mbi \u201cturm\u00ebn e manipuluar\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb planin psikologjik, konspiracioni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb mbrojt\u00ebse kund\u00ebr ankthit ekzistencial. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrballet me pasigurin\u00eb e jet\u00ebs, individi e projekton at\u00eb n\u00eb nj\u00eb \u201cforc\u00eb t\u00eb jashtme\u201d.<br>N\u00eb termat e psik\u00ebs, ky \u00ebsht\u00eb moment i ndarjes midis vetes grandioze dhe vetes s\u00eb frik\u00ebsuar: \u201cUn\u00eb jam ai q\u00eb sheh m\u00eb larg\u201d dhe \u201cBota m\u00eb nd\u00ebshkon pse e shoh\u201d. Dy pole q\u00eb ushqejn\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebn: narcisizmi dhe viktimizimi.<br>N\u00eb k\u00ebt\u00eb dualitet, konspiracioni nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb besim por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb narcizistike e shp\u00ebtimit, ku egoja rikrijon bot\u00ebn p\u00ebr t\u00eb mos u p\u00ebrballur me boshll\u00ebkun e brendsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb fund, nuk kemi m\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb betej\u00eb mes dijes dhe injoranc\u00ebs, por me nj\u00eb nostalgji ndaj s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs \u201cs\u00eb sigurt\u00eb\u201d. Njer\u00ebzit nuk e mohojn\u00eb shkenc\u00ebn sepse nuk e kuptojn\u00eb, por sepse nuk e durojn\u00eb m\u00eb pasigurin\u00eb q\u00eb ajo k\u00ebrkon.<br>N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebrkimit t\u00eb hapur, k\u00ebrkojm\u00eb p\u00ebrfundimin e rehatsh\u00ebm. N\u00eb vend t\u00eb mendimit, k\u00ebrkojm\u00eb komunitetin e bindjes. Dhe k\u00ebshtu, arsyeja humbet busull\u00ebn, jo sepse shkat\u00ebrrohet, por sepse b\u00ebhet sh\u00ebrb\u00ebtore e frik\u00ebs.<br>N\u00eb fund t\u00eb fundit, mendoj q\u00eb \u00e7do njeri q\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb komplot k\u00ebrkon t\u00eb gjej\u00eb kuptimin e vet n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb e ka humbur at\u00eb. Por, si\u00e7 do t\u00eb mund t\u00eb thonin Jung apo Frankl, njeriu nuk \u00e7mendet nga e v\u00ebrteta por nga mungesa e saj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kam shkruar edhe para ca jav\u00ebsh (6 Tetor 2025) af\u00ebrsisht mbi k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Por vendosa t\u00eb fokusohem akoma m\u00eb shum\u00eb n\u00eb nj\u00eb fenomen bashk\u00ebshoq\u00ebrues n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shqet\u00ebsuese i koh\u00ebve q\u00eb po jetojm\u00eb. KONSPIRACIONI. Vendosa t\u00eb shkruaj p\u00ebrs\u00ebri pasi d\u00ebgjova nj\u00eb intervist\u00eb me nj\u00eb koleg timin, brilant n\u00eb specialitetin e tij por \u2026.. Jetojm\u00eb n\u00eb epok\u00ebn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4341,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-4340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4340"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4342,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4340\/revisions\/4342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}