{"id":4345,"date":"2026-01-09T10:22:35","date_gmt":"2026-01-09T10:22:35","guid":{"rendered":"https:\/\/nelidemi.al\/?p=4345"},"modified":"2026-01-09T10:29:58","modified_gmt":"2026-01-09T10:29:58","slug":"morali-im-ligji-yt-anatomia-e-nje-pushteti-pa-kufij","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nelidemi.al\/?p=4345","title":{"rendered":"Morali im, ligji yt: anatomia e nj\u00eb pushteti pa kufij"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-1 wp-block-paragraph\">Kur nj\u00eb president deklaron se kufiri i vet\u00ebm i pushtetit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb \u201cmorali personal\u201d, nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb m\u00eb me nj\u00eb debat politik, por me nj\u00eb ndryshim rr\u00ebnj\u00ebsor t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si kuptohet vet\u00eb pushteti. N\u00eb intervist\u00ebn e tij t\u00eb 8 Janarit p\u00ebr The New York Times, Donald Trump nuk sfidon vet\u00ebm ligjin nd\u00ebrkomb\u00ebtar apo institucionet multilaterale; ai artikulon nj\u00eb bot\u00ebkuptim ku kufiri zhvendoset nga rendi publik te mendja e individit. Ky nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb stil qeverisjeje por n\u00eb mendimin tim \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simptom\u00eb e nj\u00eb pushteti q\u00eb nuk e duron dot m\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsimin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-2 wp-block-paragraph\">N\u00eb demokracit\u00eb moderne, pushteti nuk ekziston kurr\u00eb i zhveshur. Ai \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb i nd\u00ebrmjet\u00ebsuar nga ligji, institucionet, traktatet dhe balancat q\u00eb e tejkalojn\u00eb individin. Edhe president\u00ebt m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm veprojn\u00eb brenda nj\u00eb rendi simbolik q\u00eb nuk u p\u00ebrket atyre personalisht. Pik\u00ebrisht ky rend, shpesh i ngadalsh\u00ebm, i pap\u00ebrsosur dhe madje edhe irritues \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb e b\u00ebn pushtetin t\u00eb parashikuesh\u00ebm dhe t\u00eb jetuesh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-3 wp-block-paragraph\">Kur ky rend z\u00ebvend\u00ebsohet nga deklarata \u201ckufiri \u00ebsht\u00eb morali im\u201d, ndodh nj\u00eb zhvendosje thelb\u00ebsore: ligji privatizohet, p\u00ebrgjegj\u00ebsia subjektivizohet dhe kufiri pushon s\u00eb qeni i p\u00ebrbashk\u00ebt. Nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb sistemi q\u00eb e frenon individin, por individi q\u00eb vendos n\u00ebse sistemi vlen apo jo. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht arroganc\u00eb politike; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb form\u00eb mendimi ku pushteti refuzon \u00e7do nd\u00ebrmjet\u00ebsim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-4 wp-block-paragraph\"><strong>Nga ligji te vullneti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-5 wp-block-paragraph\">Refuzimi i ligjit nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe relativizimi i traktateve nuk jan\u00eb vet\u00ebm zgjedhje taktike. Ato sinjalizojn\u00eb nj\u00eb kalim nga rendi i rregullave te rendi i vullnetit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb logjik\u00eb, forca b\u00ebhet kriter legjitimiteti dhe marr\u00ebveshjet shihen si pengesa, jo si garanci stabiliteti. Ligji nuk zhduket, por mbetet n\u00eb pritje t\u00eb vullnetit t\u00eb atij q\u00eb ka pushtetin ta zbatoj\u00eb ose ta anashkaloj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-6 wp-block-paragraph\">Ky lloj pushteti nuk e sheh kufirin si mbrojtje, por si dob\u00ebsi. Prandaj ai k\u00ebrkon ta zhvendos\u00eb gjithmon\u00eb jasht\u00eb vetes, tek tjetri: te aleat\u00ebt \u201ce dob\u00ebt\u201d, institucionet \u201cineficiente\u201d, rregullat \u201ce vjetruara\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-7 wp-block-paragraph\"><strong>Psikologjia e zot\u00ebrimit<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-8 wp-block-paragraph\">Nj\u00eb nga momentet m\u00eb zbuluese t\u00eb intervist\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra se si flitet p\u00ebr Groenland\u00ebn. Argumenti nuk nd\u00ebrtohet mbi nevoja strategjike apo korniza ligjore, por mbi iden\u00eb e \u201cownership\u201d, t\u00eb zot\u00ebrimit. Zot\u00ebrimi, pra pron\u00ebsia, paraqitet si domosdoshm\u00ebri psikologjike p\u00ebr suksesin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-9 wp-block-paragraph\">K\u00ebtu politika flet gjuh\u00ebn e psikologjis\u00eb: marr\u00ebveshja nuk mjafton sepse k\u00ebrkon besim; traktati nuk qet\u00ebson sepse presupozon var\u00ebsi nga tjetri. Vet\u00ebm zot\u00ebrimi jep ndjesin\u00eb e kontrollit total. \u00cbsht\u00eb logjika e nj\u00eb pushteti q\u00eb nuk toleron pasigurin\u00eb dhe q\u00eb, p\u00ebr ta ulur ankthin, ka nevoj\u00eb t\u00eb zot\u00ebroj\u00eb, jo t\u00eb bashk\u00ebpunoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-10 wp-block-paragraph\"><strong>Paparashikueshm\u00ebria si arm\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-11 wp-block-paragraph\">Kur frika p\u00ebrdoret si instrument diplomatik, ligji b\u00ebhet i panevojsh\u00ebm. Paparashikueshm\u00ebria shnd\u00ebrrohet n\u00eb arm\u00eb dhe k\u00ebrc\u00ebnimi z\u00eb vendin e rregull\u00ebs. Kjo form\u00eb pushteti funksionon n\u00eb afat t\u00eb shkurt\u00ebr, sepse frika prodhon n\u00ebnshtrim t\u00eb shpejt\u00eb. Por ajo nuk prodhon besim, as stabilitet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-12 wp-block-paragraph\">Nj\u00eb bot\u00eb e qeverisur nga frika \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb imiton frik\u00ebn. \u00c7do akt i till\u00eb legjitimon t\u00eb tjer\u00ebt t\u00eb veprojn\u00eb nj\u00ebsoj. Dhe k\u00ebshtu, ajo q\u00eb nis si demonstrim force p\u00ebrfundon si cik\u00ebl pasigurie globale.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-13 wp-block-paragraph\"><strong>Pushteti q\u00eb refuzon superegon<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-14 wp-block-paragraph\">Institucionet, ligji dhe traktatet nd\u00ebrkomb\u00ebtare funksionojn\u00eb si nj\u00eb lloj superegoje kolektive: nj\u00eb instanc\u00eb e jashtme q\u00eb vendos kufij edhe kur d\u00ebshira p\u00ebr veprim \u00ebsht\u00eb e madhe. Kur kjo instanc\u00eb refuzohet dhe z\u00ebvend\u00ebsohet me \u201cmoralin personal\u201d, kufiri nuk zhduket, por b\u00ebhet i paq\u00ebndruesh\u00ebm. Ai varet nga humori, nga interesi dhe nga momenti q\u00eb p\u00ebrjeton individi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-15 wp-block-paragraph\">Nj\u00eb pushtet pa kufi t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb burim ankthi, jo vet\u00ebm p\u00ebr ata q\u00eb e p\u00ebrjetojn\u00eb, por edhe p\u00ebr ata q\u00eb e ushtrojn\u00eb. Sepse mungesa e kufirit nuk sjell qet\u00ebsi, por detyrimin p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb m\u00eb i fort\u00eb, m\u00eb k\u00ebrc\u00ebnues, m\u00eb i pakontestuesh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-16 wp-block-paragraph\"><strong>Nj\u00eb simptom\u00eb e koh\u00ebs son\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-17 wp-block-paragraph\">Kjo nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm historia e nj\u00eb presidenti. \u00cbsht\u00eb historia e nj\u00eb kohe ku kufijt\u00eb simbolik\u00eb po dob\u00ebsohen dhe tundimi p\u00ebr ta z\u00ebvend\u00ebsuar ligjin me vullnetin po rritet. N\u00eb k\u00ebt\u00eb klim\u00eb, pushteti q\u00eb premton kontroll absolut duket josh\u00ebs. Por historia tregon se pushteti q\u00eb nuk pranon kufij nuk prodhon rend, por cikle frike dhe p\u00ebrplasjeje.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-black-color has-text-color has-link-color wp-elements-18 wp-block-paragraph\">N\u00eb fund, pyetja nuk \u00ebsht\u00eb n\u00ebse nj\u00eb lider ka moral personal. Pyetja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse nj\u00eb bot\u00eb e nd\u00ebrlidhur mund t\u00eb jet\u00eb e sigurt kur kufiri i pushtetit nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i p\u00ebrbashk\u00ebt, por i vendosur nga mendja e nj\u00eb njeriu t\u00eb vet\u00ebm.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kur nj\u00eb president deklaron se kufiri i vet\u00ebm i pushtetit t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb \u201cmorali personal\u201d, nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb m\u00eb me nj\u00eb debat politik, por me nj\u00eb ndryshim rr\u00ebnj\u00ebsor t\u00eb m\u00ebnyr\u00ebs se si kuptohet vet\u00eb pushteti. N\u00eb intervist\u00ebn e tij t\u00eb 8 Janarit p\u00ebr The New York Times, Donald Trump nuk sfidon vet\u00ebm ligjin nd\u00ebrkomb\u00ebtar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4348,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-4345","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4345"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4347,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4345\/revisions\/4347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nelidemi.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}